BANNER 1340px (empty)
BANNER 1340px (max_top)
wiadomościmapa firmPrenumerata GEODETYReklamaKontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
BANNER 1340px (winieta)
BANNER 450px (small winieta)
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
BANNER 160px (left_1)
BANNER 160px (left_2)
BANNER 160px (left_3)
BANNER 160px (left_4)
BANNER 160px (left_5)
BANNER 810px (middle_top_1_810)

Krótki wykład: Wprowadzenie do geodezji

- część 1 z 5 » »»


Karol Szeliga

Geodezja i kartografia a geometria

Geodezja i kartografia – jako dyscyplina naukowa i jako dział techniki – zajmuje się opisywaniem powierzchni ziemi i Ziemi jako planety, przy czym, wśród wielorakich aspektów tego opisu, aspektem podstawowym jest aspekt „geometryczny”. Opis ten określa wymiary, kształt i wzajemne położenie przeróżnych obiektów (naturalnych i sztucznych) znajdujących się na powierzchni ziemi, a także określa kształt i wymiary Ziemi jako planety.

W miarę rozwoju cywilizacyjnego – poza opisywaniem stanu tej geometrii – rośnie rola i znaczenie geodezji w przekształcaniu obiektów istniejących oraz w kreowaniu nowych. Spróbujmy ustalić przyczyny, dla których – mimo dominacji w działalności geodezyjnej aspektu geometrycznego – nie może ona być utożsamiana z geometrią rozumianą jako dział matematyki. Otóż przede wszystkim, geometria jako dział matematyki funkcjonuje w kategoriach doskonałych, w sferze abstrakcji. Natomiast domeną geodezji jest rzeczywistość, której doskonałość polega – jak twierdzą filozofowie – na tym, że nie ma w niej rzeczy doskonałych. Tak podstawowe pojęcia, jak punkt czy prosta, funkcjonują w geodezji jako byty zmaterializowane. To oznacza m.in., że ich identyfikacja ma zawsze charakter przybliżony, co z kolei sprawia, że każdy wynik pomiaru obciążony jest pewną dozą niepewności, w rezultacie czego musi on być traktowany jako zmienna losowa. Problemy stąd wynikające spowodowały – lub co najmniej wydatnie przyczyniły się do tego – że działalność geodezyjna została wykreowana jako odrębna dyscyplina naukowa oraz jako odrębny zawód inżynierski.


Zadania geodezji

Do najistotniejszych zadań geodezji należą:

  • określanie kształtu i wymiarów Ziemi jako planety,
  • opisywanie powierzchni ziemi w zakresie przestrzennego rozmieszczenia obiektów naturalnych i sztucznych oraz rzeźby terenu (najpowszechniejszą formą tego opisu jest mapa w różnych skalach, poczynając od 1:500, obecnie mapa cyfrowa, tj. realizowana w technologii informatycznej),
  • opis podziemnej infrastruktury technicznej (kanalizacja, wodociągi, energetyka, telekomunikacja, gaz itp.),
  • opis złóż mineralnych i wyrobisk górniczych,
  • kataster nieruchomości (stan prawny nieruchomości gruntowych i lokalowych, sposób użytkowania gruntów, klasyfikacja gleboznawcza, wartość rynkowa),
  • geodezyjna realizacja w terenie (wytyczanie na gruncie) projektów budowli (budynków, mostów, dróg, kolei itp.) oraz kontrola ich funkcjonowania (pomiary odkształceń i przemieszczeń),
  • przekształcanie struktury powierzchniowej gruntów (scalenia i wymiany gruntów),
  • monitorowanie środowiska i przestrzennego zagospodarowania kraju.

Dziś w krajach cywilizowanych, w tym i w Polsce, standardowy (prawnie obowiązujący) tryb trwałego przekształcania stanu zagospodarowania powierzchni ziemi, poczynając od obszaru kilkudziesięciu metrów kwadratowych, przewiduje uprzednie przygotowanie tego przedsięwzięcia w sferze informacyjnej, tj. w procesie projektowania, by decyzja o tym przekształceniu mogła być poprzedzona wszechstronną analizą i oceną skutków tego zamierzenia inwestycyjnego.

Niezależnie od tego, czy inwestycją tą jest pojedynczy budynek, czy zespół budowli (np. osiedle mieszkaniowe), projekt praktycznie jednoznacznie określa jego realizację pod względem przestrzennym, z centymetrową dokładnością – i sytuacyjnie i wysokościowo. Istota zadań geodezyjnych w całym tym przedsięwzięciu polega na:

  • opracowaniu opisu odnośnego obszaru jako tworzywa przyszłego procesu projektowego (mapa sytuacyjno-wysokościowa dla celów projektowych oraz wcześniej opracowana, w celu pozyskania terenu, mapa dla celów prawnych),
  • geodezyjnym opracowaniu zaprojektowanego obiektu i jego wytyczeniu w terenie, tj. przeniesieniu go ze sfery modelu informacyjnego do rzeczywistości (pomiary realizacyjne).

Zakres kompetencyjny geodezji

Wielce zróżnicowane przestrzennie są obiekty opisywane przez geodezję – od takiego o powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych do obiektu pod nazwą Ziemia (planeta, na której żyjemy). I nie dość tego, opisywane są łącznie z określeniem pewnych relacji tej planety z resztą świata, jak np. jej ruch obrotowy względem własnej osi czy ruch tej osi względem reszty świata (względem ciał niebieskich).

Opis geodezyjny stanowi prawnie ustanowione źródło danych dla funkcjonowania wielorakich istotnych instytucji w państwie, np. dane katastralne są podstawą planowania gospodarczego i przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej czy też gospodarowania gruntami.

Ujmując geodezję w kategoriach jej kompetencji (prawnych, społecznych, gospodarczych, naukowych itp.), należy stwierdzić, iż jest ona najwyższą instancją, z jednej strony – w określaniu położenia pojedynczego punktu na powierzchni ziemi, np. punktu granicznego nieruchomości, z drugiej zaś – w określaniu kształtu i wymiarów Ziemi jako planety, wraz z relacjami przestrzennymi tej planety z resztą świata.


Geoida

Poszczególne obiekty stanowiące domenę opisu geodezyjnego są wzajemnie przestrzennie powiązane – co najmniej w skali kraju, a w przypadku zaistnienia takiej potrzeby – także w skali kontynentów i całego globu ziemskiego. Zatem tworzą one jeden system (zależnie od konkretnych potrzeb – krajowy, kontynentalny, globalny).

Spróbujmy ustalić podstawę tego systemu oraz stopień złożoności jego tworzenia. Obserwując panoramę współczesnego miasta, np. Warszawy (rys. 1), i oceniając wzajemne położenie wieżowców, stwierdzamy (widzimy to) wzajemną równoległość wszystkich krawędzi ich ścian. Wszystkie te krawędzie – od lewa do prawa – z oczywistych względów muszą być wzajemnie równoległe, gdyż wieżowce te pobudowano pionowo.


Rys.1. Panorama miasta

część 1 z 5
1 2 3 4 5 » »»




BANNER 810px (middle_1_810)

dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl

BANNER 810px (middle_2_810)
BANNER 330px (right_1)
BANNER 330px (right_middle_1)
BANNER 160px (right_left_1)
BANNER 160px (right_right_1)
BANNER 330px (right_middle_2)
BANNER 160px (right_left_2)
BANNER 160px (right_right_2)
Geospatial Revolution, odc. 4
BANNER 160px (right_left_3)
BANNER 160px (right_right_3)
BANNER 330px (right_middle_3)
czy wiesz, że...
BANNER 160px (right_left_4)
BANNER 160px (right_right_4)
BANNER 330px (right_middle_4)
BANNER 160px (right_left_5)
BANNER 160px (right_right_5)
BANNER 330px (right_middle_5)
BANNER 810px (bottom_1_810)
BANNER 1340px (bottom_1340)
© 2005-2019 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter Instagram RSS